21. Tư Tèo (Truyện ngắn)

Tư Tèo

Trên giấy tờ chủ quyền đất của Địa Chính Xã cấp, người ta thường gọi là Sổ Đỏ, đơn vị đo lường được ghi là mét vuông, nhưng với thói quen, người dân ở đây vẫn dùng đơn vị đo lường quen thuộc là sào và công để đo đạc mua bán đất ruộng, đất vườn. Một công là một ngàn mét vuông.

Cục đất của Bà Việt kiều nằm ở một góc đất thịt có hai mặt là rạch nước chảy: mặt tiền phía Nam là Rạch lớn, mặt hông phía tây là Rạch nhỏ, phía Bắc là đất của 'một bà ở thành phố' làm chủ và phía Đông giáp nhà Hai Thịnh. Cục đất không vuông vức, nhưng có hình thang vẽ bằng tay, vẽ bằng tay có nghĩa là những cạnh của hình thang không thẳng như kẻ bằng thước, mà cong cong ôm theo bờ những con rạch. Khi nói chuyện, người dân trong xóm nói cục đất có hình cánh buồm đo được chừng hai công.

Bà Việt kiều bỏ tiền ra mua đất đắp bờ dựng hàng rào dọc theo con Rạch nhỏ về phía tây của cục đất. Bà không đắp đất làm đường phía mặt tiền vì bà lý luận đó là đường công cộng xe cộ tứ chiếng giang hồ qua lại hà rầm nên bà không nhọc công tốn tiền làm đường cho thiên hạ đi. Bà đắp đường dọc theo rạch nhỏ, rào hàng rào, đổ đất sỏi đỏ làm đường đi vào nhà bề ngang rộng tới ba mét. Người dân quê nghèo xì xầm với nhau bà Việt kiều làm đường cho xe hơi chạy vào ga ra trong nhà. Nói là nói như vậy, nhưng ai cũng biết xe hơi không chạy tới được cục đất của bà Việt kiều vì ngoài mặt tiền đất, dọc theo con rạch lớn, suốt từ chợ vào đến nhà bà xa cả hai cây số chỉ có con lộ tẻ hai xe gắn máy chạy ngược chiều tránh nhau còn chật.

Trên cục đất khi chuyển nhượng đã có trồng sẵn mấy chục cây măng cụt và sầu riêng đang đến mùa thu hoạch. Hai loại cây này ưa mương chứa nước ra vào lên xuống theo nước thủy triều. Chính vì vậy khi đắp đường đắp đê là phải có bọng cho nước ra vào. Khi đổ đất đắp đê đường đi, Bà Việt kiều tìm người đắp bọng. Chòm xóm giới thiệu nhóm thợ năm người tin cẩn trong làng, đứng đầu là Tư Tèo.

Toàn thể vật tư làm bọng do chủ đất cung cấp, công cán đào đất đặt bọng ngã giá một triệu đồng, bảo hành trong thời gian một năm theo thói quen của người địa phương.

*

Có tiếng người la lớn từ phía cổng mặt con rạch lớn:

- Vợ Tư Tèo té măng! Tư Tèo đâu rồi? Vợ Tư Tèo té măng!

Tư Tèo ở trần đang chỉ huy nhóm thợ móc đất bùn làm con mương ngang đặt bọng nghe tiếng la ngẩng mặt lên ngơ ngác nhìn như chưa nghe rõ hay đã nghe rõ mà chưa tin ý nghĩa của lời gọi.

- Tư Tèo đâu rồi? Vợ Tư Tèo té măng kìa!

Tư Tèo quăng cục đất ướt nhẹp trên tay cái bẹp làm nước bùn bắn lên tung tóe, bước tới một bước nhúng tay vào vũng nước rửa sơ cho sạch bùn, nhảy bước một lên mặt bờ mương phóng về phía có tiếng la:

- Ai đó vậy? Vợ tui làm sao? Thiệt hả? Đâu, đâu rồi?

- Té măng! Ở trên cây măng rớt xuống cái ịch như bịch cát, còn nằm ngay đơ dưới gốc măng kìa, coi bộ nặng à nha!

Mấy người đang làm chung cũng lần lượt kẻ trước người sau liệng xẻng liệng cuốc leo lên bờ chạy lúp xúp theo chân Tư Tèo.

Gương mặt Tư Tèo tái xanh còn dính bùn đất tèm lem. Có tiếng lao xao của nhiều người: Chắc đau một chút vậy thôi, có gì mà la dữ .. ! Té măng nguy hiểm lắm nha, vì cây măng có nhiều nhánh vắt ngang, tuột cái chân là phải vật vào cành này nhánh khác trước khi rớt xuống tới đất... Chen lẫn với tiếng của mọi người, người ta nghe tiếng Bà Việt kiều nói:

- Chỉ có sao không anh Tư, kêu xe đưa chỉ đi nhà thương gấp đi!

Tư Tèo không biết làm gì, loay hoay như gà mái mắc đẻ chạy lại bên bà vợ đang nằm oằn ẹo một bên sườn trên đám lá ướt nhẹp vì cơn mưa chiều hôm qua dưới gốc măng, đầu gối tay phải chống dưới đất ôm chống phần lưng phía trên lưng quần:

- Em có sao không? Làm sao mà té được? Trúng chỗ nào? Đau chỗ nào? Có trúng xương không? Đứng dậy được không?

Tư Tèo làm một hơi nhưng không đụng tay tới người vợ. Rồi khi nhìn thấy khuôn mặt vợ nhăn nhúm vì đau đớn, Tư Tèo bỗng òa lên khóc:

- Em đừng bỏ anh, bỏ ba đứa con nha, con út còn nhỏ còn cần em...

Mặt Tư Tèo nhạt nhòa nước mắt thấm ướt bùn khô trên má chảy lem nhem trên khuôn mặt đen xạm. Tư Tèo luồn tay trái xuống dưới cổ vợ, một tay đỡ dưới hai đùi nâng vợ dậy, miệng nói láp nháp. Vợ Tư Tèo đau la lớn khi chồng nâng dậy. Có tiếng ai đó chẩn bệnh:

- Vậy là bị xương sống rồi! Té măng khi nào xương sống cũng dính hết á!

Người ta chạy tới bu chật khoảng hàng rào phía bên ngoài cây măng nơi vợ Tư Tèo té:

- Kêu xe ôm chở đi nhà thương

- Người ta té ẹo xương sống làm sao ngồi xe ôm được

- Vậy kêu xe ba gác, kê cây cho nằm thẳng

- Phải chêm bằng gối cho êm để giữ xương sống không bị trịch khi xe chạy

- Kêu xe lam tốt hơn...

Có người liệng cho Tư Tèo chiếc áo sơ mi bèo nhèo. Tư Tèo lúng túng mặc chiếc áo, cúi xuống bế vợ đưa lên bờ đê:

- Em có sao không? Anh đưa em đi nhà thương nha! Em có thương anh không? Vợ Tư Tèo đang đau nổi quạu:

- Đau quá trời ơi! Á, đau, tui hổng thương ai hết, đau, á đau tui, nhẹ tay dùm chút coi, á, đau... Hai hàng nước mắt chảy dài nhễ nhại trên khuôn mặt tái xanh đang nhăn lại vì đau. Mặt Tư Tèo còn thảm hại hơn nữa, cũng nước mắt, cũng nhăn nhúm tái xanh vì sợ.

Mấy phút sau có tiếng xe gắn máy tới gần, hai đứa con Tư Tèo không biết đã đến từ lúc nào, ba cha con và mấy người hàng xóm lệ khệ nâng bế vợ Tư Tèo đặt lên hai tấm ván kê thẳng trên chiếc xe ba bánh có gắn máy chở cây của vựa vật tư Thu Thảo.

*

Tư Tèo tuổi Tý. Trong giấy tờ hộ tịch, giấy chứng minh nhân dân Tư Tèo có tên là Trần văn Ân. Nhưng có ai cắc cớ đến xóm tìm Trần Văn Ân là kể như luống công vô ích, bởi vì Trần Văn Ân là Tư Tèo. Tư Tèo sanh ra lớn lên ở ấp này, Tư Tèo khi còn nhỏ, cha mẹ nhà nghèo không có tiền gửi con đến trường. Trong khi các bạn bè cùng lứa tuổi cắp sách đến trường học, thì Tư Tèo có giờ chạy chơi cùng khắp các bờ mương bờ đìa, leo trèo hầu hết các cây măng, cây mít, cây dừa, cây sầu riêng trong ấp.

Nhà nghèo không có đất, không có vườn cây, không có cây để leo thì Tư Tèo đi leo cây nhà hàng xóm. Nghịch ngợm nhưng không phá phách. Hàng xóm thông cảm hoàn cảnh nghèo túng làm thuê làm mướn của cha mẹ Tư Tèo nên cũng dành cho Tư Tèo nhiều thiện cảm. Tư Tèo không đọc được chữ, vì hồi nhỏ không được đi học, tuy nhiên Tư Tèo có tính thông minh bẩm sinh đủ để thâu lượm kiến thức về trồng cây, bón phân các loại cây ăn trái, nhưng khi lớn lên một chút, đủ vóc dáng, sức khỏe để đi làm mướn, nghề ruột của Tư Tèo là móc bùn và đắp mương.

Nói tới đặt cây ăn trái là người ta nhắc tới Tư Tèo. Từ trước tới nay người ta thường nhờ Tư Tèo. Khi nhà nào có ai cho cây đu đủ con, cây ổi mọc hoang đem về để ở góc vườn rồi nói: - Ừa, lúc nào tao nhờ Tư Tèo đào cái lỗ cho nó xuống. Cây mướp, bụi xả, cây chanh trong xóm là nhờ Tư Tèo bỏ xuống. Rồi lớn lên một chút, Tư Tèo xin ở nhà này cây này, xin ở nhà khác cây khác, đổi qua đổi lại, có người khi cần có cây gì đó, nói Tư Tèo một tiếng, một vài bữa sau Tư Tèo đem tới trồng trong vườn. Thậm chí có người trong xóm còn cho rằng Tư Tèo mát tay trồng cây ăn trái.

Nói tới coi vườn là người ta nhắc tới Tư Tèo. Vì Tư Tèo biết gần như tuốt luốt mấy cái bọng, mấy cái mương trong xóm ngõ. Con chó con mèo nay sống mai chết, Tư Tèo còn biết huống chi.

Tư Tèo lấy vợ sớm, đâu năm mười tám mười chín gì đó. Một năm sau vợ Tư Tèo sanh đứa con trai đầu lòng. Chữ nghĩa không biết nhưng cũng học đòi thánh hiền đặt tên cho con cho có vần có cú. Cha tên là Ân thì theo vận mà đặt. Tư Tèo đặt tên cho con trai là Hận. Ân Hận là chữ thánh hiền. Mãi về sau này khi thằng Hận đã lớn, Tư Tèo sống thêm tuổi đời, giao thiệp rộng rãi kinh nghiệm hơn, mới thấy việc đặt tên Hận cho thằng con trai là không được 'chữ nghĩa' mấy, nhưng thằng con đã là thằng Hận từ khi lọt lòng mẹ. Đứa con trai thứ, Tư Tèo đặt tên là Trần Văn Ba, và đứa con gái út là Trần Thị Hồng Tư.

*

Thằng Hận may mắn hơn cha trong lãnh vực văn hóa và nghề nghiệp. Thừa hưởng được trí thông minh và khéo tay bẩm sinh của cha, sau mấy năm đến trường học cho biết đọc biết viết, thằng Hận được gửi đi làm mướn học nghề chạm trổ điêu khắc gỗ của Út Hương bên xã trên.

Mười năm làm thuê ở mướn, vật lộn với những đục, những búa, những khúc cây khô, năm lên mười chín thằng Hận coi như đã thành nghề. Gặp dịp ông nhà nước mở khóa tu nghiệp cấp chứng chỉ nghề nghiệp chuyên môn, thằng Hận ghi danh tham dự, sau một năm chạy tới chạy lui lang bang đâu trên xã, thằng Hận được niêm yết danh sách và cuối cùng được cấp một giấy chứng nhận có đóng con dấu mộc đỏ của tỉnh.

Trong nhà Tư Tèo chưa có một ngày vui nào chan chứa niềm tự hào hãnh diện cho bằng ngày thằng Hận nhận giấy chứng chỉ nghề chuyên môn chạm trổ gỗ. Từ nay, thằng Hận là thợ chuyên nghiệp có giấy tờ hẳn hòi. Cùng trang cùng lứa với thằng Hận có đứa con nhà khá giả, có đứa có học hành bậc trung học cấp hai cấp ba, có người đã làm chạm trổ cả mấy chục năm. Họ chê cái khóa học tu nghiệp của ông nhà nước, họ chê cái đám thầy giáo cán bộ xã không có ngành nghề nên đã không ghi tên tham dự. Cuối cùng, cả Út Hương, đại sư tổ của thằng Hận cũng không phải là thợ chạm trổ chuyên môn ngành nghề có giấy chứng nhận. Hơn hai mươi tuổi đời, thằng Hận trở thành thợ chuyên nghiệp.

Sau bữa nhậu rửa bằng cấp, thằng Hận bắt đầu coi thường bạn bè, rồi thằng Hận coi thường luôn ông Út Hương từ lần ông Út muốn nhận lô hàng thầu của một công ty Đài Loan. Công ty đòi phải có người có chứng chỉ chuyên nghiệp mới giao hàng, ông Út Hương hạ mình mượn thằng Hận cái tờ giấy đóng mộc đỏ. Thằng Hận lý luận với chính nó là nếu không có tờ giấy của nó, Út Hương không có khả năng nhận được lô hàng thầu. Ông Út Hương cho nó một số tiền thưởng bồi dưỡng, thằng Hận coi đó là phần cho thuê cái bằng cấp chuyên nghiệp của nó. Nói chuyện với Út Hương thằng Hận không còn cái khúm núm của những ngày cơm thừa canh cặn ở nhà Út Hương nữa. Nó lớn rồi, thành thợ chính rồi, trong khi Út Hương vẫn chỉ là lão thợ già chạm gỗ thuê ở miền quê xa xôi hẻo lánh. Trong những lúc trà dư tửu hậu ngà ngà say, thằng Hận còn lớn tiếng phê bình ông thầy Út Hương nữa.

Tư Tèo là người lớn, biết chuyện thằng Hận làm như vậy là vô phép. Một buổi chiều Tư Tèo nhẹ nhàng gọi riêng thằng Hận ra sân sau nhà lên lớp, chỉ vẽ cho nó coi thái độ của nó là sai trái. Nghe chưa hết nửa câu chuyện, thằng Hận chỉ vào mặt Tư Tèo nạt nộ: Ông chỉ là người vét mương đào bùn thuê công nhật, đừng lên lớp tôi... Tư Tèo cụt hứng buồn so đứng ngồi không yên. Một bữa nọ thấy xốn xang trong mình, Tư Tèo quyết định mặc quần áo sang nhà Út Hương khóc lóc xin tạ lỗi cho con. Buổi chiều khi Tư Tèo từ nhà Út Hương về đến nhà, thằng Hận biết tin, nó không nói tiếng nào bước từ trong cửa buồng ra vừa khi Tư Tèo vào nhà, thằng Hận chửi Tư Tèo như chửi đứa con của nó. Tư Tèo giả lả khóc ròng xin lỗi luôn thằng Hận.

Từ ngày đó Tư Tèo sống trong gia đình như một chiếc bóng. Hôm thằng Hận chính thức nhận được lô hàng đặt riêng, nó kêu thợ về nhà làm. Thằng Hận cắt đặt vợ Tư Tèo giám sát đám thợ, Tư Tèo nấu cơm dọn nhà. Thằng Hận không cho Tư Tèo đi hốt bùn đắp mương nữa. Thằng Hận tuyên bố sẽ nuôi hết cả nhà. Thằng Hận trở thành ông tướng chỉ huy la hét đám thợ, la hét vợ Tư Tèo còn đi cà nhắc cà tang sau bữa té măng, la hét Tư Tèo ngu dốt rù rờ...

Tư Tèo cam phận làm đầy tớ cho thằng con trai chuyên nghiệp chạm gỗ. Một buổi tối nọ buồn muốn đứt khúc ruột, Tư Tèo thì thào tâm sự với vợ về nỗi nhớ công việc đào mương móc bùn của mình rồi Tư Tèo bàn với vợ xem có nên nói với thằng Hận thuê người nấu cơm dọp dẹp cho đám thợ để Tư Tèo trở lại miếng vườn bờ mương làm thuê công nhật.

Tư Tèo không thể ngờ được rằng những lời tâm sự riêng tư với người vợ đầu gối tay ấp trong mấy chục năm trời đã được vợ nói hết với thằng Hận. Vài ngày sau đó, khi Tư Tèo đang ngồi buồn hút thuốc trên đống cây mục trước cửa nhà, thằng Hận hung hăng tiến tới hỏi tội về chuyện làm thuê công nhật. Tư Tèo buồn so nói láp nháp với thằng Hận rằng Tư Tèo nhớ những tảng bùn thơm mùi cỏ mục, rằng Tư Tèo nhớ những giây phút đùa vui nói chuyện tiếu lâm với bạn bè làm công, rằng Tư Tèo ...

Tư Tèo lòng vòng chưa nói hết nỗi lòng thầm kín của mình với đứa con trai thì thằng Hận giận dữ vung tay xáng cho Tư Tèo hai cái bạt tai, Tư Tèo xiểng niểng ngã ngồi trên đống cây, điếu thuốc lá đang hút văng ra ngoài gốc cây ổi. Tư Tèo lấy hai bàn tay bụm mặt khóc ròng trước mặt đám thợ người làm của thằng con trai.

Tư Tèo Trần Văn Ân sống âm thầm lặng lẽ trong gia đình giữa những tiếng ồn ào lốc cốc của thợ chạm gỗ, giữa tiếng la hét ngậu xị của thằng con trai Trần Văn Hận. Qua các xóm ngõ trong làng trong ấp, Tư Tèo bước những bước chân buồn chán của một kẻ về hưu ở tuổi bốn mươi hai.

bdt