14. Phong tục địa phương và Giáo luật về hôn phối.(1)
(kèm theo câu hỏi có gửi thêm ba trang giấy in, chụp từ một cuốn sách nào đó)
Trọng kính cha Bùi đức Tiến,
Nguyện xin Chúa và Mẹ Maria luôn chúc lành cho mọi việc cha làm và ban cho Cha luôn khôn ngoan và sức khỏe dồi dào.
Con xin cha giải đáp thắc mắc của con trên nguyệt san Dân Chúa, nhưng xin cha đừng ghi tên thật của con, vì qua câu hỏi của con cha biết là có liên hệ đến một người nào đó, đương nhiên là người đó biết là con hỏi, nhưng con không muốn những người khác biết là câu chuyện có liên quan đến hai người.
Câu hỏi 1: 1.1- Trong một đám cưới giữa hai anh chị là người công giáo và hai gia đình của anh chị cũng là người công giáo. Phía nhà trai yêu cầu nhà gái tổ chức nghi lễ rước dâu (một ngày) trước lễ hôn phối tại nhà thờ, phần lễ chính tại nhà gái đúng như ở trang 2: Lễ tế tơ hồng nguyệt lão thiên tiên và lễ bái tổ đường. Thưa Cha cho biết nhà gái có nên theo hay không?
Trong quyển sách chương trình nhà trai trao cho nhà gái có phần lễ cúng tơ hồng nguyệt lão và lễ giao bôi (hợp cẩn) ở trang 3. Lễ này nếu có làm thì làm tại nhà trai vào đêm tân hôn. Vậy nhà gái có nên cho con gái hay không cho, khuyên nên làm hay không nên làm hai lễ này.
Ngoài ra con xin mạn phép gửi kèm theo trang 1 nói về sự tích tơ hồng nguyệt lão thiên tiên của nhà trai gửi cho nhà gái. Các phần gạch dưới chữ để cho chú ý là của nhà trai gạch. Con cũng xin thưa thêm là ngoài các phần này, nhà trai còn đề nghị nhiều nghi lễ vái lạy xá khác nữa.
Nếu một bên công giáo, một bên không công giáo, mà bên nam không công giáo yêu cầu phía nữ công giáo làm lễ nghi như vậy có nên làm hay không?
Câu hỏi 2: Con đọc thấy trong phần nghi thức hôn phối có câu: Bằng Bí tích Mình và Máu Chúa Kitô (phần trên cùng của lời nguyện trên đôi tân hôn). Trong sách có ghi chú, nếu một hoặc cả hai trong đôi tân hôn không rước lễ thì bỏ câu đó. Con không hiểu tại sao lại có trường hợp cả hai không rước lễ mà hôn lễ lại được làm trong thánh lễ. Xin cha vui lòng giải thích.
Câu hỏi 3.: Trường hợp có một người đi trận chiến, được quân đội khai báo là chết mất tích vì lầm lẫn, bà vợ tang chế đầy đủ. Sau bà ta tái giá được làm phép hôn phối tại nhà thờ, khi hòa bình trao trả tù binh, ông chồng trở về thì giải quyết như thế nào trong lúc bà ta rất yêu thương ông chồng sau và có ba con với ông ta. Hoặc cũng gần tương tự như vậy, ông chồng mất tích với nhiều tin đồn cho biết là ông đã chết, bà vợ để tang, chờ đợi lâu quá bà ta đệ đơn xin tòa án hôn phối điều tra, thời gian sau bà được cho phép lấy chồng khác theo phép Bí tích hôn phối. Thời gian khá lâu sau ông chồng xuất hiện, thì vấn đề được giải quyết như thế nào? Xin cha vui lòng giải đáp.
Xin hết lòng cám ơn cha.
***************
Anh Phêrô thân mến,
Nhận được thư anh thắc mắc với cả tên thật và số điện thoại, rồi anh yêu cầu đừng ghi tên thật của anh khi trả lời, điều này làm tôi băn khoăn. Chuyện sẽ đơn giản hơn nếu anh ghi đại một cái tên nào đó. Từ đó, tôi thấy những thắc mắc của anh có vẻ khúc mắc làm sao ấy!
Thông thường, khi nhận được các thắc mắc, tôi chia ra làm hai loại: loại thứ nhất là những thắc mắc thật trong đời sống, cần được giúp giải quyết; loại thứ hai là những thắc mắc lúc rỗi rảnh, muốn tìm hiểu thêm, học hỏi thêm. Tôi xếp thư anh vào loại thứ hai, vì tôi đoán những thắc mắc của anh không cần phải giải quyết, chỉ để biết thêm vậy thôi. Hy vọng anh đồng ý.
Câu hỏi 1.1, 1.2 và 1.3 của anh kết rằng: Xin cha cho biết có nên theo hay không, có nên làm hay không? Mà anh không cho tôi biết là những trường hợp anh đề cập, họ đã làm hay không làm, họ đã cho cưới hay không cho cưới. Giả như nếu anh cho tôi biết là họ làm hay không làm thì tôi sẽ cho anh biết là như thế thì luật cho phép hay luật không cho phép. Còn trường hợp này, tôi sẽ trả lời anh như sau:
Phần theo luật: những qui định trong Bộ Giáo Luật là những qui định chung cho Giáo hội hoàn vũ. Ủy ban giải thích Bộ Giáo luật giải thích rằng các Hội đồng Giám mục địa phương có thể đưa các phong tục tập quán địa phương vào trong tiến trình của việc tiến đến nhôn nhân của đôi bạn. Thí dụ như các tập tục về đính hôn chẳng hạn. Có những dân tộc không có tập tục này, những nơi nào có thì cứ nên theo. Như thế, trong phong tục tập quán Việt Nam, nếu có những nghi thức dân tộc liên hệ, thì cứ việc thực hiện, miễn là không đi ngược lại qui định chung của Giáo luật.
Phần ý kiến cá nhân: Theo tôi, những phong tục tập quán Việt Nam mà tôi đã được biết và chứng kiến đều không đi ngược lại các nghi thức về hôn nhân của Giáo hội trừ phần công khai thờ phượng các ngẫu thần và phần mê tín dị đoan. Hơn nữa, khi một người công giáo lập gia đình với một người không công giáo trong nhà thờ, họ muốn rằng người phối ngẫu không công giáo và tất cả mọi người hiện diện đều tỏ dấu cung kính với Thiên Chúa trong Thánh lễ ít là qua phần Dâng Mình và Máu Thánh Chúa. Nếu muốn họ theo mình trong mọi nghi thức trong Thánh đường của mình, thì mình cũng nên theo những cử chỉ của họ trong nhà thờ phượng của họ với những nghi thức của họ. Tuy nhiên phải nhớ một điều là “lễ giao bôi” như anh đề cập chỉ được thực hiện sau khi đã làm phép cưới ở nhà thờ.
Trả lời câu hỏi 2: Trong quyển Nghi thức Hôn Phối phần Thánh lễ, có ba lời nguyện đã được soạn khác nhau cho các phần Nhập lễ, dâng lễ, kinh tiền tụng, Lời chúc hôn, Hiệp lễ và Phép lành tân hôn. Tùy theo hoàn cảnh để vị linh mục tự chọn cho thích hợp những hoàn cảnh khác nhau. Anh viết đúng, khi một hay cả hai người không rước lễ thì nên bỏ câu đó. Anh không hiểu tại sao lại có trường hợp cả hai không rước lễ mà hôn lễ lại cử hành trong Thánh lễ. Thật với anh, tôi cũng không hiểu luôn. Có thể là do sự bất cẩn của linh mục chủ sự và cũng có thể là do cố tình của hai đương sự. Đề nghị với anh trực tiếp với vị chủ sự về điểm này.
Trả lời câu hỏi 3: Bộ Giáo luật qua điều 1707 về suy đoán sự mệnh một của người phối ngẫu khi đem ra áp dụng rất phức tạp và khó khăn. Bình thường, Bản quyền địa phương có thể tuyên bố suy đoán tử vong, nhưng phải nắm chắc chắn về phương diện luân lý. Nguyên sự mất tích, thất tung tuy đã lâu dài vẫn không đủ yếu tố để tuyên bố thất tung, cho phép người còn lại thực hiện hôn phối lần thứ hai. Trong những trường hợp khó khăn và phức tạp, Bản quyền phải hỏi ý kiến của Tòa Thánh. Xét như thế, chỉ có câu hỏi được đặt ra chứ không phải có một trường hợp để phải giải quyết. Mong rằng anh thỏa mãn với phần trả lời trên. Thân mến.
