Thủ Bản Giáo Luật - Các Dòng Tu, Tu Hội

1. Quyền chọn bậc sống

“Các tín hữu có quyền phụng thờ Thiên Chúa theo các qui định của lễ điển riêng đã được các chủ chăn hợp pháp của Giáo Hội chuẩn y, và quyền theo đuổi một hình thái của đời sống thiêng liêng, miễn sao phù hợp với đạo lý của Giáo Hội.” (Can. 214)

Điều cần để ý ở đây là sự khác biệt về các nghi lễ trong Giáo Hội Công giáo: Nghi lễ Latin và Nghi lễ Đông Phương. Những qui định về bậc sống giáo sĩ có những hình thái khác nhau của đời sống thiêng liêng giữa hai nghi lễ. Dầu vậy, các Bộ Giáo Luật cũng đã qui định rõ ràng về các cách sống này (Bộ Giáo Luật cho Nghi Lễ Latin ban hành 1983 và Bộ Giáo Luật theo Nghi Lễ Đông Phương ban hành 1990)

2. Quyền lập Hiệp Hội

“Các tín hữu có quyền tự do thành lập và điều khiển các hiệp hội nhằm mục đích từ thiện hoặc đạo đức, hoặc nhằm cổ võ ơn gọi của người Kitô trong thế giới. Họ cũng có quyền nhóm họp để cùng nhau theo đuổi đạt tới các mục đích đó.” (Can. 215)

Bộ luật hiện hành giữ nguyên những qui định của Bộ luật 1917 về quyền lập hiệp hội, nhưng nhấn mạnh đến mục đích của các hiệp hội là từ thiện hoặc đạo đức, hoặc nhằm cổ võ ơn gọi của người Kitô trong thế giới.

“Các thành viên của các Dòng tu và Tu hội trước khi gia nhập một hiệp hội, cần được sự đồng ý của Bề trên chiếu theo Hiến pháp riêng của họ.” (Can. 307§3)

3. Cổ võ việc tông đồ trong Giáo Hội

“Vì được tham dự vào sứ mạng của Giáo Hội, tất cả các tín hữu có quyền cổ võ và nâng đỡ hoạt động tông đồ kể cả bằng sáng kiến riêng, tùy theo tình trạng và điều kiện của họ, tuy nhiên không sáng kiến nào mệnh danh là Công Giáo nếu không có sự đồng ý của nhà chức trách có thẩm quyền trong Giáo Hội.” (Can. 216)

Vì mọi người tín hữu đều tham dự vào sứ mạng của Giáo Hội, nên quyền cổ võ và nâng đỡ hoạt động tông đồ kể cả bằng sáng kiến riêng của họ phải được bảo vệ. Sáng kiến riêng không bị cấm đoán, nhưng được hướng dẫn rõ ràng hơn cho hợp với sinh hoạt chung của Giáo Hội.

Nếu không có sự đồng ý của thẩm quyền của Giáo Hội, không một sáng kiến, tổ chức nào được mệnh danh là “Công Giáo”. Sắc Lệnh về Tông Đồ Giáo Dân (Apostolicam Actuositatem) viết như sau: “Trong Giáo Hội quả thật có nhiều công cuộc tông đồ do giáo dân có sáng kiến thành lập và khôn khéo điều hành. Nhờ những tổ chức tông đồ như thế, trong nhiều hoàn cảnh, Giáo Hội có thể chu toàn sứ mệnh của mình cách tốt đẹp, và do đó hàng Giáo phẩm thường ca ngợi và cổ võ các tổ chức đó. Nhưng không một sáng kiến nào được lấy danh nghĩa là Công Giáo nếu không có sự ưng thuận của giáo quyền hợp pháp.” (TĐGD 24)

4. Giáo dục Công Giáo

“Các tín hữu, quaBí tích Rửa tội, họ được kêu gọi đời sống phù hợp với giáo lý Phúc Âm, nên họ có quyền được hưởng một nền giáo dục Kitô Giáo, nhờ đó họ được đích thực giáo huấn để đạt tới sự trưởng thành nhân bản và đồng thời hiểu biết và sống những mầu nhiệm cứu độ.” (Can. 217)

Người tín hữu thể hiện đức tin của họ qua đời sống, nên trong đời sống, họ có quyền được hướng dẫn và giáo dục theo đức tin. Các điều luật từ 773 đến 780 qui định về việc giảng dạy giáo lý và các điều từ 793 đến 821 về giáo dục Công Giáo có thể coi là những qui định kết quả của điều luật 217.

5. Nghiên cứu các môn học Thánh

“Những kẻ nghiên cứu các Thánh khoa được hưởng quyền tự do chính đáng để suy tầm và trình bày ý kiến cách thận trọng trong lãnh vực chuyên môn của họ, miễn là duy trì lòng suy phục đối với quyền giáo huấn của Giáo Hội.” (Can. 218)

Trái với một vài ý kiến thiếu đúng đắn, Giáo Hội không bao giờ cấm đoán việc tự do nghiên cứu, tìm hiểu và mở rộng trong các lãnh vực thuộc khoa học Thánh. Trái lại, Giáo Hội còn khuyến khích tự do ngôn luận và giảng dạy, miễn là giữ đúng truyền thống mạc khải và tín lý của Giáo hội. Không nên coi Quyền Giáo Huấn (Magisterium) của Giáo hội làø độc quyền, nhưng là một kim chỉ nam hướng về đức tin và luân lý. Đối với những Dòng tu hay Tu hội mà cứu cánh của họ là nghiên cứu và giảng dạy các khoa học thánh thì điều luật này là con đường thuận lợi hướng dẫn họ tiến tới mục đích dễ dàng hơn.

6. Tự do lựa chọn bậc sống

“Tất cả các tín hữu có quyền không bị cưỡng ép trong việc lựa chọn bậc sống.” (Can. 219)

Mọi tín hữu đều có quyền tự do lựa chọn bậc sống riêng cho mình. Giáo Hội cổ võ và khích lệ họ sau khi họ quyết định chọn lựa một bậc sống riêng. Điều luật 643§1,4 qui định rằng: “Các dòng tu không được thâu nhận những kẻ gia nhập dòng vì vũ lực hay vì sự sợ hãi trầm trọng hay bị lường gạt”. Cũng vậy, “Tuyệt đối cấm không được cưỡng ép ai lãnh nhận chức thánh, dù bằng cách nào hay vì lý do nào và cũng không được ngăn cản lãnh nhận chức thánh một người có đủ điều kiện theo Giáo luật.” (Can. 1026)

7. Quyền được bảo vệ danh dự và những việc riêng tư

“Không ai được phép làm thiệt hại cách bất hợp pháp đến thanh danh mà mỗi người đang được hưởng, hoặc vi phạm quyền của mỗi người được bảo vệ bí mật riêng tư của họ.” (Can. 220)

Không phải chỉ những người tín hữu mới cần được bảo vệ những đặc quyền này. Ngay cả những người chưa được rửa tội cũng có quyền phải được bảo vệ về thanh danh và những bí mật riêng tư của họ.

Tuy nhiên, trong một vài lãnh vực, đặc quyền này cũng có thể có một số giới hạn. Trong cách sống của các thành viên của các Dòng tu chẳng hạn, đôi khi thanh danh và các việc riêng tư phải nhường bước cho qui luật sống và thuận ích của nhà dòng theo như luật riêng qui định.