Thủ Bản Giáo Luật - Các Dòng Tu, Tu Hội

Chương này chỉ đề cập đến giáo dân, những tín hữu không có chức thánh. Giáo dân là thành phần lớn nhất của Dân Chúa và của Giáo hội. Giáo luật qui định như sau: “Do sự thiết lập của Thiên Chúa, giữa các tín hữu trong Giáo Hội, có các thừa tác viên có chức Thánh, trong luật được gọi là các Giáo Sĩ; còn các người khác gọi là Giáo dân.” (Can. 207 §1)

1. Nghĩa vụ và quyền lợi của người giáo dân

“Các giáo dân, với những nghĩa vụ và quyền lợi chung dành cho tất cả các các tín hữu Kitô giáo và những gì được ấn định trong các điều luật khác, họ còn có những nghĩa vụ và quyền lợi được nói tới trong những điều luật của chương này.” (Can. 224)

Nghĩa vụ và quyền lợi đề cập trong chương I là nghĩa vụ và quyền lợi chung của các tín hữu, bao gồm cả hai thành phần giáo sĩ và giáo dân (dĩ nhiên cũng bao gồm cả thành phần các tu sĩ nam nữ). Bên cạnh những nghĩa vụ và quyền lợi chung đã kể, mỗi thành phần còn có những nghĩa vụ và quyền lợi khác qui định riêng cho từng thành phần.

“Danh hiệu giáo dân ở đây được hiểu là tất cả các Kitô hữu không có chức thánh (hoặc bậc tu trì được Giáo hội công nhận); nghĩa là những Kitô hữu đã được nhập hiệp vào thân thể của Chúa Kitô nhờ Bí tích Rửa tội, đã trở nên Dân Thiên Chúa và tham dự vào chức vụ tư tế, ngôn sứ và vương giả của Chúa Kitô theo cách thức của họ. Họ là những người đang thực hiện sứ mệnh của mọi Kitô hữu trong Giáo hội và nơi trần gian theo phận vụ riêng của mình.” (LG 31)

2. Việc Tông Đồ Giáo dân

“Xét vì các giáo dân cũng như mọi tín hữu được Thiên Chúa ủy thác làm việc tông đồ qua Bí tích Rửa tội và Bí tích Thêm sức, nên họ có nghĩa vụ tổng quát và có quyền lợi xét từng cá nhân hoặc xét qua đoàn thể. Họ phải làm sao để sứ điệp cứu rỗi của Thiên Chúa được mọi người khắp thế giới biết đến và đón nhận. Nghĩa vụ này lại càng thôi thúc hơn trong những hoàn cảnh mà chỉ có thể nhờ các giáo dân, người ta mới có thể nghe theo Phúc Âm và biết Đức Kitô.

Tùy theo điều kiện riêng của từng người, các giáo dân cũng có bổn phận riêng phải làm thấm nhập và kiện toàn trật tự trần thế với tinh thần Phúc Âm; và như vậy, họ làm chứng cho Đức Kitô, đặc biệt khi điều hành các sự việc trần thế cũng như lúc thi hành các chức vụ dân sự.” (Can. 225)

Từ trước tới nay, có một số người hiểu lầm rằng việc tông đồ chỉ được dành riêng cho các giáo sĩ trong vai trò các nhà truyền giáo. Thật ra, tất cả các tín hữu đều có nhiệm vụ làm việc tông đồ. Công đồng Vaticanô II viết rất rõ ràng về nhiệm vụ này:

“Đối với việc tông đồ nhằm rao truyền Phúc âm và thánh hóa mọi người, người giáo dân phải được huấn luyện đặc biệt để có thể đối thoại với người khác, với những người có đức tin hay những người không tin, để bày tỏ sứ điệp của Chúa Kitô cho mọi người.

“Vì ở thời đại chúng ta, duy vật chủ nghĩa dưới mọi hình thức đang lan tràn khắp nơi, ngay cả giữa những người công giáo, nên người giáo dân không những phải chuyên cần học hỏi giáo lý công giáo, đặc biệt là những vấn đề đang được đem ra tranh luận, mà họ còn phải làm chứng bằng một đời sống Phúc âm để chống lại với bất cứ hình thức duy vật chủ nghĩa nào.

“Về việc cải tạo trần thế theo tinh thần Kitô giáo, người giáo dân phải được học hỏi về ý nghĩa đích thực và về những giá trị của của cải trần gian, hoặc căn cứ ở chính những của cải ấy, hoặc căn cứ vào việc liên lạc giữa chúng với mọi mục đích của con người. Họ cũng phải tập luyện để xử dụng đúng đắn những của cải trần thế và biết tổ chức các cơ cấu, mà vẫn luôn luôn để ý đến công ích theo những nguyên tắc của học thuyết luân lý và xã hội của Giáo hội. Nhất là giáo dân phải lãnh hội những nguyên tắc và những áp dụng của học thuyết xã hội này, để có khả năng không những góp phần vào việc phát triển học thuyết đó mà còn áp dụng đúng đắn học thuyết đó vào từng trường hợp cá biệt.

“Vì những công việc bác ái và từ thiện là một bằng chứng hùng hồn về đời sống Kitô giáo, nên việc huấn luyện tông đồ cũng cần phải khuyến khích thực hiện những công cuộc đó, để các đồ đệ của Chúa Kitô, ngay từ thuở thiếu thời, đã biết chia sẻ nỗi đau khổ của anh em mình và rộng lòng giúp đỡ những anh em thiếu thốn.” (TĐGD 31)

“Nhờ khả năng chuyên môn trong lãnh vực trần thế, nhờ các hoạt động của họ, những hoạt động được ân sủng Chúa Kitô nâng lên bậc siêu nhiên, giáo dân hãy đem toàn lực hợp tác để nhờ vào lao công con người, kỹ thuật và văn hóa nhân loại khai thác những của cải được tạo dựng hầu mưu ích cho mọi người, và phân chia cân xứng hơn giữa con người theo ý định của Đấng Tạo hóa và sự soi sáng của Ngôi Lời Ngài. Tùy cách thức riêng của chúng, các tạo vật ấy giúp sự phát triển toàn diện sự tự do của con người và sự tự do của Kitô hữu. Như thế, nhờ các phần tử của Giáo hội, Chúa Kitô sẽ đem ánh sáng cứu độ của Người chiếu soi toàn thể nhân loại mỗi ngày một hơn.” (LG 36)

      “Còn giáo dân phải đảm nhận việc canh tân trật tự trần thế như là nhiệm vụ riêng của mình. Trong nhiệm vụ đó, nhờ được ánh sáng Phúc âm soi chiếu, với tinh thần của Giáo hội hướng dẫn và bác ái Kitô giáo thúc đẩy, họ phải trực tiếp và cương quyết hành động. Với tư cách của một công dân, họ phải đem khả năng chuyên môn cùng tinh thần trách nhiệm để cộng tác với các công dân khác. Họ phải tìm sự công chính nước Thiên Chúa ở mọi nơi và trong mọi sự.” (TĐGD 7)